Buradan başlayın
Yaşa Göre Matematik Becerileri: Okul Öncesinden 4. Sınıfa
5–10 yaş çocuk matematikte neler yapabilmeli? MEB Maarif Modeli programına göre okul öncesinden 4. sınıfa hedefler, evde çalışma fikirleri ve uyarı işaretleri.
Kısa cevap
MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programına göre 5–6 yaşındaki çocuk 20'ye kadar sayar ve 10'a kadar nesneyi eşit paylaştırır. 1. sınıfta toplamı 20'ye kadar eldesiz toplama ve onluk bozmadan çıkarma; 2. sınıfta 100'e kadar eldeli toplama, onluk bozarak çıkarma ve 5'e kadar çarpım tablosu; 3. sınıfta 10'a kadar çarpım tablosu ve kalanlı bölme; 4. sınıfta altı basamaklı sayılar ve kesirlerle işlemler öğrenilir.
Öne çıkanlar
- Programdaki hedefler yıl sonu hedefleridir; dönem başında eksik görünmesi normaldir.
- Okul öncesi (60–72 ay): 1'den 20'ye sayma, 10'dan geriye sayma ve 1–5 arası nesneleri saymadan bir bakışta söyleme.
- 1. sınıf: 20'ye kadar sayılar, eldesiz toplama ve onluk bozmadan çıkarma. 2. sınıf: 100'e kadar eldeli toplama, onluk bozma ve 5'e kadar çarpım tablosu.
- 3. sınıf: 1000'e kadar sayılar, 10'a kadar çarpım tablosu ve kalanlı bölme. 4. sınıf: altı basamaklı sayılar, kesirler ve açılar.
- Yıl sonuna doğru hedeflerin çok gerisindeyse ya da matematikten korkuyorsa öğretmenle konuşun.
Bu hedefleri nasıl okumalısınız?
Aşağıdaki hedefler MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programlarından alındı: İlkokul Matematik Dersi Öğretim Programı (1–4. sınıflar, 2026) ve Okul Öncesi Eğitim Programı (2026). Programlar her sınıf düzeyinde o yıl ulaşılması beklenen öğrenme çıktılarını anlatır; çocuğunuzun bunları eylülde bilmesi beklenmez. Çocuklar farklı hızlarda da gelişir: EEF'in erken yaş rehberi, temel matematik fikirlerinin oturmasının zaman aldığını ve becerilerin farklı sırayla ortaya çıkabileceğini vurgular. Okul öncesi programı çocukları 36–48, 48–60 ve 60–72 aylık gruplara ayırır; bu rehberde 5 yaşa denk gelen 60–72 ay grubunu esas aldık.
Önemli bir not: Maarif Modeli kademeli olarak uygulanıyor. 2026–2027 eğitim öğretim yılında ilkokulda 1, 2 ve 3. sınıflar yeni programla ilerliyor; 4. sınıflar bu yıl 2018 matematik programıyla devam ediyor. 4. sınıfın temel hedefleri (dört basamaklı sayılarla işlemler, kesirler, açılar) iki programda da benzer.
İpucu Tabloyu sınav değil harita gibi kullanın
Çocuğunuz bir satırın çoğunu yapabiliyorsa yeni olan kısımları çalışın. Yıl sonuna doğru neredeyse hiçbirini yapamıyorsa öğretmenle konuşmanın zamanı gelmiştir.
Okul öncesinden 4. sınıfa bir bakışta
| Sınıf (yaş) | Sayılar | İşlemler | Ayrıca |
|---|---|---|---|
| Okul öncesi, 60–72 ay (5–6) | 1'den 20'ye, 10'dan 1'e sayma; 20'ye kadar nesneleri sayma; 1–5 arasını saymadan bir bakışta söyleme; 10'a kadar bir sayıdan önce ve sonra geleni söyleme | 1–10 arası nesneler artınca ya da azalınca yeni sonucu söyleme; 10'a kadar nesneyi eşit paylaştırma | Örüntü sürdürme ve kurma; temel geometrik şekiller; veri toplayıp grafikle gösterme |
| 1. sınıf (6–7) | 20'ye kadar sayılar; 10–20 arasını onluk ve birlik olarak ayırma; 100'e kadar birer, beşer, onar, 20'den geriye birer, ikişer ritmik sayma | Toplamı 20'ye kadar eldesiz toplama; onluk bozmadan çıkarma; eşit işaretinin anlamı; verilmeyen terimi bulma | Paralar (1–200 TL); standart olmayan araçlarla uzunluk ve kütle; geometrik şekiller |
| 2. sınıf (7–8) | 100'e kadar sayılar ve basamak değeri; beşer, onar, 30'a kadar üçer, 40'a kadar dörder sayma | 100'e kadar eldeli toplama ve onluk bozarak çıkarma; çarpma tekrarlı toplama olarak, 5'e kadar çarpım tablosu; 20'ye kadar sayılarla kalansız bölme | Bütün, yarım, çeyrek; TL ve kuruş; tam, yarım, çeyrek saat ve takvim; standart uzunluk ve kütle ölçüleri |
| 3. sınıf (8–9) | 1000'e kadar sayılar; tek ve çift sayılar; birim kesir, pay ve payda | Toplamı 1000'den küçük eldeli toplama; 10'a kadar (10 dâhil) çarpım tablosu; iki basamaklıyı bir basamaklıya kalanlı ve kalansız bölme; 10 ve 100 ile kısa yoldan çarpma | Saat, dakika, saniye; santimetre, metre, kilometre; gram, kilogram, ton; çevre uzunluğu |
| 4. sınıf (9–10) | En fazla altı basamaklı sayılar ve bölükler; 10.000'e kadar yüzer ve biner sayma | En çok dört basamaklı sayılarla toplama ve çıkarma; 10, 100, 1000 ile kısa yoldan çarpma ve bölme; 1000'e kadar sayıları bir basamaklıya bölme | Basit, bileşik, tam sayılı ve denk kesirler; paydaları eşit kesirlerle toplama ve çıkarma; dar, dik, geniş açılar; olasılık |
Yaşlar yaklaşıktır: okul öncesi satırı programdaki ay aralığını, sınıf satırları ise çoğu çocuğun o sınıftaki yaşını gösterir.
5–7 yaş: okul öncesi ve 1. sınıfta neler beklenir?
Bu yaşta sayı hissi elle ve sesle gelişir. 60–72 aylık çocuk 20'ye kadar nesneyi her birine bir kez dokunarak sayabilir, 1'den 5'e kadar miktarları saymadan bir bakışta söyleyebilir ve 10'a kadar nesneyi eşit paylaştırabilir. “Hangisi daha çok?” becerisini sayıları karşılaştırma rehberinde adım adım bulabilirsiniz.
1. sınıfın sonunda çocuğunuz genellikle:
- 20'ye kadar sayıları okur, yazar ve 13'ün 1 onluk 3 birlik olduğunu gösterir;
- 100'e kadar birer, beşer ve onar, 20'den geriye birer ve ikişer ritmik sayar;
- toplamı 20'yi geçmeyen eldesiz toplama yapar: 12 + 5 = 17;
- onluk bozmadan çıkarma yapar: 18 − 6 = 12;
- zihinden toplarken büyük sayıdan başlar ya da 10'a tamamlar: 8 + 5 = 8 + 2 + 3 = 13;
- eşit işaretini “aynı miktar” olarak yorumlar ve 12 + □ = 17 gibi verilmeyen terimi bulur.
İleri sayma ve 10'a tamamlamayı toplama nasıl öğretilir? rehberinde adım adım anlattık.
- 14 makarna dökün: “Kaç tane?” → her birine bir kez dokunup 14 der
- “7'nin 10 olması için kaç lazım?” → 3
- “9 mu daha çok, 6 mı?” → 9
- “20'den geriye ikişer say” → 20, 18, 16, 14… (1. sınıf)
7–9 yaş: 2. ve 3. sınıfta basamak değerinden çarpım tablosuna
2. sınıfta çocuklar 100'e kadar sayıları onluk ve birliklerine ayırır (47 = 4 onluk 7 birlik), toplamı 100'ü geçmeyen eldeli toplama ve onluk bozarak çıkarma yapar. Çarpma tekrarlı toplama, bölme ise eşit paylaştırma ve ardışık çıkarma olarak anlamlandırılır: 10'a kadar sayılar 1, 2, 3, 4 ve 5 ile çarpılır, 5'e kadar çarpım tablosu oluşturulur ve 20'ye kadar sayılar 2, 3, 4 ve 5'e kalansız bölünür.
3. sınıfta sayılar 1000'e çıkar; tek ve çift sayılar, birim kesirler (1/2, 1/3, 1/4 gibi), pay ve payda işlenir. 10'a kadar (10 dâhil) çarpım tablosu tamamlanır, iki basamaklı sayılar bir basamaklı sayılara kalanlı ve kalansız bölünür, 10 ve 100 ile kısa yoldan çarpma öğrenilir.
- 36 + 47 = 83 (birlikler: 6 + 7 = 13, 1 onluk elde)
- 52 − 28 = 24 (1 onluk bozulur: 12 − 8 = 4, 4 − 2 = 2)
- 4 × 3 = 3 + 3 + 3 + 3 = 12
- 45 ÷ 7 = 6, kalan 3 (7 × 6 = 42)
İpucu Çarpım tablosu hangi sınıfta?
Maarif Modeli'nde 2. sınıfta 5'e kadar çarpım tablosu oluşturulur, 3. sınıfta 10'a kadar tablo tamamlanır. ABD'deki Common Core standartlarında da tek basamaklı sayıların tüm çarpımlarının 3. sınıf sonunda ezbere bilinmesi beklenir. Ezberden önce anlamaya odaklanın; çarpım tablosu rehberimiz bir öğrenme sırası öneriyor.
9–10 yaş: 4. sınıfta büyük sayılar, kesirler ve açılar
Maarif Modeli'nin 4. sınıf programında sayılar en fazla altı basamağa çıkar; çocuklar basamak ve bölükleri belirler, 1.000.000'a kadar sayıları onluk, yüzlük ve binliklerine ayırır. En çok dört basamaklı sayılarla toplama ve çıkarma yapılır; 10, 100 ve 1000 ile kısa yoldan çarpma ve bölme, 5, 25 ve 50 ile kısa yoldan çarpma öğrenilir; 1000'e kadar sayılar bir basamaklı sayılara kalanlı ve kalansız bölünür.
Kesirler genişler: basit, bileşik ve tam sayılı kesirler, denk kesirler, paydaları eşit kesirlerle toplama ve çıkarma ve bir çokluğun kesir kadarını bulma. Açılar dik açıya göre dar ve geniş diye sınıflandırılır; olasılıkta “imkânsız, olabilir, kesin” dili kullanılır. 2026–2027'de 4. sınıfta olan çocukların izlediği 2018 programında da 4, 5 ve 6 basamaklı sayılar, üç basamaklı sayıyı iki basamaklıyla çarpma, dört basamaklı sayıyı bir basamaklıya bölme, kesirler ve dar, dik, geniş açılar yer alır.
- 36 × 5 = 360 ÷ 2 = 180 (5 ile kısa yoldan çarpma)
- 24 × 25 = 2400 ÷ 4 = 600 (25 ile kısa yoldan çarpma)
- 3/8 + 2/8 = 5/8
- 347 ÷ 5 = 69, kalan 2 (5 × 69 = 345)
- 1/2 = 2/4 = 4/8 (denk kesirler)
Her aşamada evde ne çalışabilirsiniz?
| Sınıf | Evde çalışma | Günlük an |
|---|---|---|
| Okul öncesi | Nesneleri sayarak kâseye atın; parmaklarla 10 yapın (6 + 4) | Merdiven sayın; 5 kişilik sofra kurun |
| 1. sınıf | Büyük sayıdan ileri sayın; 10'a tamamlayın (9 + 5 = 10 + 4) | İki zarı toplayın; kapı numaralarını okuyun |
| 2. sınıf | Pipetleri 10'arlı demetleyip onluk ve birlik çalışın; 100'e kadar toplama ve çıkarma | Bozuk para sayın; akrep ve yelkovanlı saatte tam, yarım ve çeyrek saatleri okuyun |
| 3. sınıf | Düğmelerle dizi kurun (4 sıra 6'lı); çarpanların yerini değiştirin (6 × 4 = 4 × 6) | Atıştırmalıkları eşit paylaştırın; toplam fiyatı hesaplayın |
| 4. sınıf | Kâğıt şeritlerle kesirleri karşılaştırın (2/4 = 1/2); 10, 100 ve 1000 ile çarpın | Tarifi iki katına çıkarın ya da yarıya indirin; market fişini kontrol edin |
10 Fazlası, 10 Eksiği
- İki kart açarak iki basamaklı bir sayı oluşturun: 4 ve 7, 47 yapar.
- Çocuğunuz birer birer saymadan 10 fazlasını (57) ve 10 eksiğini (37) söylesin.
- 3. ve 4. sınıflarda üç kart açın; çocuğunuz 100 fazlasını ve 100 eksiğini söylesin: 352 → 452 ve 252.
- Rolleri değiştirin; çocuğunuz sizin cevaplarınızı kontrol etsin. Bilerek bir hata yapın, yakalayabilecek mi görün.
Daha fazla ekransız fikir için evde matematik oyunları rehberine bakın.
Ne zaman öğretmenle konuşmalısınız?
Her çocuğun güçlü ve zayıf yanları vardır; tek bir zor konu alarm işareti değildir. Özellikle yılın ikinci yarısında şunlardan birini fark ederseniz öğretmenle konuşun:
- Okul öncesi (5–6 yaş): 10 nesneyi güvenle sayamıyor ya da 10'a kadar iki sayıdan hangisinin büyük olduğunu söyleyemiyor.
- 1. sınıf: 12 + 5 gibi toplamlarda hâlâ her şeyi 1'den sayıyor ya da 20'ye kadar sayıları okuyup yazamıyor.
- 2. sınıf: 52'deki 5'in 5 onluk olduğunu henüz göremiyor; 100'e kadar toplama ve çıkarmada sürekli takılıyor.
- 3. sınıf: çarpmayı eşit gruplarla ilişkilendiremiyor ya da 5'e kadar çarpım tablosunu hâlâ kullanamıyor.
- 4. sınıf: basamak değerinde zorlanıyor ya da 8 daha büyük olduğu için 1/8'i 1/4'ten büyük sanıyor.
- Her yaşta: matematik gözyaşına, karın ağrısına ya da reddedişe yol açıyor (bkz. çocuklarda matematik kaygısı) veya arkadaşlarıyla arasındaki fark büyüyor.
Görüşmede çocuğunuzun neyi iyi yaptığını, sıradaki adımı ve evde 10 dakikada ne çalışabileceğinizi sorun. MEB programı farklılaştırma çalışmalarında gerektiğinde okul rehberlik servisiyle iş birliği yapılabileceğini belirtir. Genel yaklaşım için evde matematik nasıl öğretilir? rehberimizi okuyun.
Sıkça sorulan sorular
5 yaşındaki çocuk kaça kadar saymalı?
MEB okul öncesi programına göre 60–72 aylık çocuklar 1'den 20'ye birer, 10'dan 1'e geriye sayar ve 1 ile 20 arasındaki nesneleri sayarak belirler. 1 ile 5 arasındaki miktarları saymadan, bir bakışta söylemeleri de hedeflenir.
Çarpım tablosu hangi sınıfta öğretilir?
Maarif Modeli'nde çarpma 2. sınıfta tekrarlı toplama olarak başlar ve 5'e kadar çarpım tablosu oluşturulur. 10'a kadar (10 dâhil) çarpım tablosu 3. sınıfta tamamlanır.
Eldeli toplama ve onluk bozma kaçıncı sınıfta?
1. sınıfta toplamı 20'ye kadar eldesiz toplama ve onluk bozma gerektirmeyen çıkarma yapılır. Eldeli toplama ve onluk bozarak çıkarma 2. sınıfta, 100'e kadar sayılarla başlar.
Kesirler hangi sınıfta başlar?
2. sınıfta bütün, yarım ve çeyrek arasındaki ilişki işlenir. 3. sınıfta birim kesir, pay ve payda; 4. sınıfta basit, bileşik, tam sayılı ve denk kesirler ile paydaları eşit kesirlerle toplama ve çıkarma gelir.
Maarif Modeli hangi sınıflarda uygulanıyor?
2026–2027 eğitim öğretim yılında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ilkokulda 1, 2 ve 3. sınıflarda, ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıflarda uygulanıyor. 4. sınıflar bu yıl 2018 matematik programıyla ilerliyor.
Çocuğum matematikte geride mi?
Çocuğunuzu sınıfın eylüldeki hâliyle değil, yıl sonu hedefleriyle karşılaştırın. Yıl sonuna doğru hedeflerin çok gerisindeyse ya da düzenli çalışmaya rağmen açık büyüyorsa öğretmeniyle ek destek hakkında konuşun.
Kaynaklar
Edict Digital'deki Matobur ekibi tarafından yazıldı ve şu kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edildi:
- İlkokul Matematik Dersi Öğretim Programı (1, 2, 3 ve 4. sınıflar), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (yeni sekmede açılır)T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2026)
- Okul Öncesi Eğitim Programı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (Matematik alanı, 36–72 ay) (yeni sekmede açılır)T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2026)
- Matematik Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1–8. sınıflar) (yeni sekmede açılır)T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (2018)
- Taslak Çerçeve Planları: Temel Eğitim, 2026–2027 Eğitim Öğretim Yılı (yeni sekmede açılır)T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
- Common Core State Standards for Mathematics: Grade 3 (yeni sekmede açılır)Common Core State Standards Initiative
- Improving Mathematics in the Early Years and Key Stage 1 (guidance report) (yeni sekmede açılır)Education Endowment Foundation (2020), archived copy