Çocuğunuz İçin Matematik Uygulaması Nasıl Seçilir? Kontrol Listesi

Bir matematik uygulamasını gerçekten eğitici yapan ne?

“Eğitici” etiketli uygulamalar büyük ölçüde denetlenmemiş ve test edilmemiştir; 2015'in başında yalnızca Apple'ın App Store'unda yaklaşık 80.000 eğitici uygulama vardı. Öğrenme bilimcilerinin Psychological Science in the Public Interest dergisinde yayımladığı bir inceleme basit bir ölçüt sunar: Uygulama çocuğu etkin (yalnızca dokunan değil düşünen), odaklı (dikkati matematikte), anlamlı (gerçek hayatla bağlantılı) ve sosyal (sizinle konuşacak bir şey veren) kılıyor ve net bir öğrenme hedefine yöneliyorsa öğrenmeyi destekler.

Kontrol listesi: indirmeden önce sorulacak 12 soru

1. Öğretiyor mu, yalnızca test mi ediyor? Hatadan sonra bir resim, ipucu ya da strateji göstermeli.
2. Zorluk uyarlanıyor mu? Sorular hatadan sonra kolaylaşmalı, başarıdan sonra zorlaşmalı; çocuk zorlanmalı ama kaybolmamalı.
3. Okulla örtüşüyor mu? Konular sınıfa uygun olmalı; örneğin 1. sınıfta 20'ye kadar toplama, 3. sınıfta 10'a kadar çarpım tablosu (bkz. yaşa göre matematik becerileri).
4. Hız isteğe bağlı mı? Süreli modlar çocuğun zaten bildiği işlemlerde eğlenceli olabilir, ama oynamanın tek yolu olmamalı.
5. Hatalara nazik mi? Sert sesler, yanlış cevapta can kaybı ya da küçük çocuklar için herkese açık sıralamalar olmamalı.
6. Reklam var mı? En güvenlisi hiç olmaması; ödül açan reklamlar da dâhil.
7. Satın alma baskısı var mı? Satın almalar, uygulama dışına çıkan bağlantılar ve ayarlar bir ebeveyn doğrulamasının arkasında olmalı: örneğin yazıyla verilen bir sayıyı rakamla girmek gibi küçük bir çocuğun geçemeyeceği bir kontrol.
8. Hangi verileri topluyor? Açık bir gizlilik politikası, üçüncü taraf takibinin olmaması ve iyi bir neden yoksa çocuğunuz için hesap istenmemesi gerekir.
9. İnternetsiz çalışıyor mu? Çevrimdışı oyun sürpriz bağlantı, video ve sohbet riskini ortadan kaldırır; arabada da çalışır.
10. Gelişimi görebiliyor musunuz? Ebeveyn ekranı neyin çalışıldığını, doğruluk oranını ve çocuğun nerede takıldığını göstermeli.
11. Doğal bir sonu var mı? Kısa turlar ve doğal duraklar olmalı; otomatik oynatma ya da seri kaybetme baskısı olmamalı.
12. Birlikte oynayabiliyor musunuz? İlk başta birlikte oynamak uygulamanın nasıl öğrettiğini gösterir ve konuşacak konular verir.

İpucu 10 dakikada kendiniz test edin

Çocuğunuza vermeden önce 5 dakika onun yerine oynayın. Bilerek yanlış cevaplar verin, her düğmeye ve reklam alanına dokunup nereye gittiğine bakın, ayarları açın ve mağaza sayfasındaki gizlilik bölümünü okuyun.

Reklamlar ve uygulama içi satın almalar: nelere dikkat etmeli?

Çocuk uygulamalarında reklam yaygındır ve çoğu zaman fark edilmesi zordur. Michigan Üniversitesi'nden araştırmacılar 5 yaş ve altı çocuklara yönelik 135 popüler uygulamayı incelediğinde %95'inde en az bir tür reklam buldu; ücretsiz uygulamaların tamamında reklam vardı ve “eğitici” etiketli uygulamalarda oran diğerlerine benzerdi. Oyunu bölen video reklamlar, satın alma çağrıları ve oyun nesnesi gibi gizlenmiş reklamlar tespit edildi.

Mağaza kuralları yardımcı olur ama her yerde aynı değildir. Apple'a göre Çocuklar (Kids) kategorisindeki uygulamalar, ebeveyn doğrulamasının arkasındaki bir alan dışında uygulama dışına bağlantı, satın alma fırsatı ya da başka dikkat dağıtıcılar içeremez; sınırlı istisnalar dışında üçüncü taraf reklam ve analiz araçları da kullanmamalıdır. Google Play'in Aileler politikası çocuklara yönelik uygulamalarda reklama izin verir ama sınırlar: ilgi alanına dayalı reklam yasaktır, oyunu bölen reklamlar 5 saniye sonra kapatılabilmelidir ve reklam izletmek ya da satın aldırmak için duygusal manipülasyon kullanılamaz.

İpucu Satın alma onayını açın

Hangi uygulamayı seçerseniz seçin, telefonunuzun ya da tabletinizin aile ayarlarından indirme ve satın almaların sizin onayınıza bağlı olmasını sağlayın; ödeme şifrenizi kimseyle paylaşmayın.

Gizlilik: KVKK, COPPA ve mağaza kuralları ne diyor?

Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile düzenlenir. Kanuna göre veri toplayan şirket kimliğini, verileri hangi amaçla işleyeceğini, kimlere ve hangi amaçla aktarabileceğini ve veri toplama yöntemini size bildirmek zorundadır (aydınlatma yükümlülüğü). Siz de verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme ve şartları varsa silinmesini isteme hakkına sahipsiniz.

ABD'deki COPPA yasası ise 13 yaş altı çocuklara yönelik uygulamaların ad, fotoğraf, ses kaydı, konum ya da kullanıcıyı zaman içinde tanıyabilen kalıcı bir tanımlayıcı gibi kişisel bilgileri toplamadan önce ebeveyne bildirimde bulunmasını ve doğrulanabilir ebeveyn izni almasını şart koşar; ABD'deki çocuklara yönelen yabancı uygulamalar da buna uymak zorundadır ve kural 2025'te güncellendi. Apple ve Google kuralları Avrupa'daki GDPR'ye de atıf yapar. Google Play ayrıca yalnızca çocuklara yönelik uygulamaların konum izni istemesine izin vermez.

• Uygulama çocuğunuz için hesap, e-posta ya da ad istiyor mu? İstiyorsa neden?
• İhtiyacı olmadığı hâlde konum, kamera ya da mikrofon izni istiyor mu?
• Gizlilik politikası verileri reklam amacıyla üçüncü taraflarla paylaştığını söylüyor mu?
• Çocuğunuzun verilerini kolayca silebiliyor musunuz?

Çocuklar ya da Teacher Approved etiketi uygulamanın iyi olduğunu mu gösterir?

Bunlar yararlı filtrelerdir ama garanti değildir. Apple'ın Çocuklar kategorisi satın alma, bağlantı ve veri konusunda daha sıkı kurallarla gelir. Google Play'deki Teacher Approved (öğretmen onaylı) ise bir editöryal programdır: öğretmenler ile çocuk eğitimi ve medyası uzmanları, Aileler politikasına uyan uygulamaları kalite ve yaşa uygunluk açısından değerlendirir; onaylanan uygulamalar rozet alır ve Çocuklar sekmesinde gösterilebilir. Program Türkçe uygulamaları da destekliyor.

Rozetin olmaması kötü bir uygulama demek değildir. Bazı uygulamalar bu programda hiç değerlendirilemez: bir yetişkinle birlikte kullanılmak üzere tasarlananlar, ağırlıklı olarak sınıfta kullanılanlar, desteklenmeyen dillerdekiler ve yeterince indirilmemiş olanlar gibi. Üstelik hiçbir etiket uygulamanın çocuğunuzun seviyesine ve okulun yöntemine uyup uymadığını söylemez; kontrol listesi bu yüzden hâlâ gerekli.

Matematik uygulamaları için ne kadar ekran süresi uygun?

5–10 yaş için tek bir sihirli sayı yok. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2019 rehberi 2–4 yaş için hareketsiz ekran süresini günde en fazla 1 saatle sınırlar ve “daha azı daha iyi” der. 2020 rehberi ise 5–17 yaş için oturarak geçen süreyi, özellikle eğlence amaçlı ekran süresini sınırlamayı ve günde ortalama en az 60 dakika orta ya da yüksek yoğunlukta fiziksel etkinliği önerir.

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) Ocak 2026'da sabit süre sınırlarından uzaklaşan yeni bir rehber yayımladı. Bir Aile Medya Planı yapmayı; çocuğu, içeriği, sakinleşmeyi, ekranın neyin yerini aldığını ve iletişimi (İngilizcede “5 C”) düşünmeyi ve yemek ya da araba yolculuğu gibi ekransız zaman ve yerler belirlemeyi öneriyor. Şirketlerden de otomatik oynatmayı kapatmalarını ve kullanımı uzatan tasarımları en aza indirmelerini istiyor.

Matematik pratiğinde kısa oturumlar iyi işler: 10–15 odaklı dakikayı hedefleyin ve çocuğunuz daha fazlasını isterken bırakın. Ekrandaki pratiği elle yapılan matematik ve aşağıdaki gibi ekransız oyunlarla dengeleyin.

Bir uygulamayı denemek: basit bir ilk hafta

1. 1. gün: 10 dakika birlikte oynayın. Hataları nasıl açıkladığına ve düğmelerin nereye gittiğine bakın.
2. 2–4. günler: çocuğunuz siz yakındayken tek başına oynasın. Size öğrendiği bir şeyi anlatmasını isteyin.
3. 5. gün: ebeveyn ekranına ya da gelişim raporuna bakın. Çocuğunuz doğru seviyede mi çalışıyor?
4. 7. gün: karar verin. Çocuğunuz düşünüyor, ilerliyor ve süre bitince bırakabiliyorsa uygulamayı tutun.

Süreli turlar gözyaşına yol açıyorsa kapatın ve çocuklarda matematik kaygısı rehberimize bakın. Evde matematiğin genel yaklaşımı için evde matematik nasıl öğretilir? rehberini okuyun.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar

Edict Digital'deki Matobur ekibi tarafından yazıldı ve şu kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edildi:

1. Putting education in “educational” apps: lessons from the science of learning (Hirsh-Pasek et al., 2015) (yeni sekmede açılır)Psychological Science in the Public Interest 16(1), PubMed record
2. Advertising in young children's apps: a content analysis (Meyer et al., 2019) (yeni sekmede açılır)Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 40(1), PubMed record
3. App Review Guidelines (1.3 Kids Category; 5.1.4 Kids) (yeni sekmede açılır)Apple Developer
4. Google Play Families Policies (yeni sekmede açılır)Google Play Console Help
5. Participate in the Teacher Approved program (yeni sekmede açılır)Google Play Console Help
6. Complying with COPPA: Frequently Asked Questions (yeni sekmede açılır)U.S. Federal Trade Commission
7. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (madde 10 ve 11) (yeni sekmede açılır)Mevzuat Bilgi Sistemi, T.C. Cumhurbaşkanlığı
8. Creating a Child-Friendly Digital World: AAP Releases New Media Recommendations (January 20, 2026) (yeni sekmede açılır)HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics
9. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour (2020) (yeni sekmede açılır)World Health Organization
10. To grow up healthy, children need to sit less and play more (guidelines for children under 5, 24 April 2019) (yeni sekmede açılır)World Health Organization